اجتماعي

روان شناسي كودك و نوجوان

جلسه هشتم :

مشخصات رشد رفتاری در 10 سالگی :

این سن ، برترین سن است چون کودک در نزدیکی اوایل بلوغ نوجوانی است. رفتارهای ملایم و متعادل و خوبی را از خود نشان    می دهد. اطاعت کردن، احساس رضایت کامل از زندگی، صمیمیت و محبت در این سن بارز است. در این زمینه بولهر دانشمند روان شناسی معتقد است که در این سن شباهت دختران و پسران در این سن ببیشتر است. برعکس گزل می گوید که در این سن دختران و پسران بالاترین تفاوت ها را با هم دارند و معتقد است که دختران از بلوغ اجتماعی بیشتری برخوردارند و به مسأله ازدواج فکر می کنند.

* رفتارهای غیر عادی کودکان و عقب ماندگی های ذهنی :

الف) واکنش های عصبی :

یکی از رفتارهای غیر عادی کودکان، واکنش عصبی است که حاصل تضادهای درونی است و درگیری فرد با عوامل محیطی است و از عوامل و عارضه آن ترس و اضطراب می باشد. چنانچه محیط خانواده نامساعد باشد که کودک به این اختلالات دچار می شود مشهور است که والدین کودکان عصبی تربیت می کنند چون والدین نخستین الگوهای فرزندان هستند. چنانچه محیط بعدی مثل کودکستان و دبستان نامساعد باشد در ساخت این واکنش نقش خواهند داشت و معلم عصبی ،شاگردان عصبی بار خواهد آورد.

واکنشهای عصبی بر دو قسم هستند :

الف)- واکنش های اضطرابی :

 که در آن، ما کودک را مضطرب می بینیم مثل اختلال در خوابیدن و ترس هایی که کودک مطرح می کند، ترس هایی که در شب منجربه بیدار شدن کودک از خواب می شود و او پدر و مادر را بیدار می کند  و اظهار می کند که خواب ترسناک دیده است که نشانگر اختلال اضطرابی است. همچنین ترس از حیوانات تخیلی و کارتون و فیلم هایی که کودک می بیند و روی او تأثیر می گذارد و او را با واکنش های اضطرابی روبه رو می کند.

ب)- واکنشهای غمگینی :

در این واکنش ،ما کودک را در حالت غمگین می بینیم. غمی در ذهن کودک سنگینی می کند که هر چه زودتر باید به غم موجود در ذهن آن  ها پی برد و رسیدگی کرد. انزواطلبی کودک و دوری از والدین و به گوشه ای خزیدن و کمتر صحبت کردن و در جمع شرکت نکردن و بهانه گیری نشانه ای از این گونه اضطراب است. ممکن است ایجاد این اضطراب روابط مستبدانه ناجور و بی مهری ها نسبت به کودک باشد.

ج)- واکنش های منشی :

ممکن است واکنش ها در  این جا با رفتارهایی که از کودک عادی انتظار داریم فاصله داشته باشد مثل دزدی، تقلب، تزویر و ریا. به این موارد که با موازین و هنجا رهای جامعه در ستیز است اختلالات منش می گویند. البته اوج این اختلالات در 16-14سالگی است که کودک وارد مرحله نوجوانی شده است. خانواده هایی که در آن ها طلاق انجام گرفته است و مشاجره وجود دارد ، فرزندان را به سمت اختلالات منش سوق می دهد و بعضی وقت ها این اختلال در صورت عدم توجه والدین می باشد. ممکن است والدین به دنبال کار خود باشند و به فرزند توجه نکند و یا به خاطر اشتغالات وقت نکنند به فرزندان توجه کنند و همچنین تقلید از بزهکارران ممکن است عامل این اختلال باشد. کودک ممکن است یک آدم ناجور و خلافکار را الگوی خود قرار دهد.

برای پیشگیری و درمان این اختلال، خانواده مربیان جامعه باید دست به کار شوند و من برتر را در کودک ایجاد کند که این من برتر در اثر نگرش های  اجتماعی حاصل می شود که این نگرش ها اگر خوب و منطقی باشند می تواند من برتر خوب را ایجاد کند.

دومین مورد، تذهیب در کودکان است. هر چه کودک در سن پایین تر باشد متعادل کردن او و تربیت او راحت تر است و چنانچه کودک به سن بالاتر ونوجوانی برسد طبعاً امکان درمان او سخت تر می شود.

سومین مورد خانواده درمانی است. ممکن است خود کودک درخانواده، مشکلی خاص نداشته باشد و این اختلال که  در او ایجاد شده و به خاطر رفتار والدین او باشد. این کار به وسیله مددکار اجتماعی انجام می شود و مسأله خانواده را حل می کند.

د)- اختلالات مربوط به تغذیه و دفع :

1- بی اشتهایی روانی :

 کودک در بعضی مواقع اشتها را به کلی از دست می دهد و غذا نمی خورد. در پی آن افت فشار پیدا می کند و به زیر سرم می رود. اختلال در مرحله نهایی از نظر رشد   روانی - جنسی فروید برای کودک انجام شده است و چون دراین مرحله تثبیت انجام شده کودک دراین سن دچار این مشکل می شود و عده ای معتقد ند که فشار والدین برای تغذیه کودک عامل این بی اشتهایی است. برقراری عاطفی با کودک می تواند در رفع مشکلات او کمک کند .

2- چاقی مفرط :

در این جا با خوردن غذا بر حجم و وزن کودک اضافه می شود و احتمال دارد در اثر اختلال  در ترشح هورمون های خاصی در بدن رخ بدهد و مثلاً هورمون رشد بیش از اندازه ترشح شود . فرد به پر خوری مبتلا شود و این مواد غذایی جذب شود و وی فربه تر شود و ممکن است به بیش از حد اتکا داشتن به مادر و وابستگی به مادر باعث پر خوری شود. بدین وسیله کودک علاقه خود را به مادر نشان دهد و عده ای عوامل عصبی را مطرح می کنند که در پرخوری می تواند نقش داشته باشد .

3- عادت مکیدن :

مثل انگشت مکیدن که کودک در یک سنی انگشت به دهان می برد  و می مکد و جویدن ناخن ممکن است نا پختگی و عدم رشد عاطفی این عوامل را منجر شود. در مورد امتحان می بینیم که به خاطر اضطراب کودک شروع   به این کارها می کند یا ممکن است به دلیل دیدن فیلم های هیجانی یا صحنه های ترسناک دست به این کار بزنند.

4- شب ادراری :

 در حدود 8 سالگی کودک می تواند ادرار خود را کنترل کند و در بعضی وقت ها به خاطر عوامل خاص نمی تواند ادرار را کنترل کند در پسران شب ادراری 2 برابر دختران است چنانچه عامل بدنی نداشته باشد عامل روانی دارد که توسط  روان پزشک حل می شود.

نقیصه های ذهنی :

یعنی فرد از نظر توان عقلی و پتانسیل هوشی مشکل دارد و چنانچه  بهره هوشی کودک بر تقدیم سن عقلی او بر سن شناسنامه ای شود ضرب در عدد 100 و باید طوری میانگین شود کودک عدد کمتر از 100 از طریق آزمون نشان می دهد بهره هوشی 70 را ما مرز کودک عادی و عقب مانده تلقی کنیم . کسی که بهره هوشی اش 70 است یک کودک دم مرز است چنانچه بهره هوشی کمتر از 70 باشد یکسری مسائل و مشکلات ایجاد می کند. بهره هوشی 90-75 را بهره ی هوشی کند آموزان می گویند که برای آموزش و خواندن و نوشتن و یادگیری ریاضی احتیاج به دقت و توجه زیاد است و والدین باید دقت بیشتری را صرف کنند بهره هوشی کمتری بین 75-50 می باشند به این افراد ، افراد آموزش پذیر می گویند که می توانند تا حدودی آموزش ببینند، یعنی اطلاعات عمومی خواندن و نوشتن و حساب کردن مهارت های حرفه ای مختصر و عواملی از این قبیل را آموزش می بینند . و تا حدودی کلاس چهارم و پنجم ابتدایی می توانند پیش بروند و رفتن به مقاطع بالاتر برای آن ها مشکل خواهد بود آن هایی که بهره هوشی بین 50-25  دارند تربیت پذیر هستند که می توانند تربیت شوند که لباس های خودشان را خود بپوشند و غذا را بتوانند خودشان بخورند و مهارت های ساده را فرا بگیرند این افراد از نظر هوشی  مثل کودکان 1 تا 3 ساله هستند. و کودکانی که بهره هوشی 25 به پایین را دارند کودکان حمایت پذیر هستند. این کودکان نیاز به حمایت و سرپرستی مدام دارند و چنانچه سرپرستی  نشوند از پای در می آیند.